DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỒN BẮC HÀ
Lượt xem: 31
Nằm ngay tại trung tâm thị trấn Bắc Hà, cách đền Bắc Hà khoảng hơn 1 km, Đồn Bắc Hà nằm gọn trên 1 quả đồi (Đồi truyền hình) từ đây có thể quan sát bao trọn khu vực xung quanh thị trấn Bắc Hà. Nơi đây còn nhiều dấu tích của 1 căn cứ quân sự do người Pháp xây dựng từ năm 1894 nhằm mục đích bình định cai trị Bắc Hà và khu vực xung quanh. Qua các hình ảnh tư liệu lịch sử và khảo sát thực tế cho thấy Đồn Bắc Hà là một công trình đồn trú quân sự có quy mô lớn trong hệ thống đồn trú của thực dân Pháp trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Các công trình trong Đồn Bắc Hà được bố trí sắp xếp theo hình xoáy ốc từ thấp lên cao, tường rào bằng dây thép gai bên ngoài cùng, tiếp đến là lớp tường thành bảo vệ bao quanh đồn có nhiều chòi canh gác cùng lối ra vào. Bên trong đồn có nhiều đơn nguyên kiến trúc với chức năng khác nhau, hình thành nên hệ thống khép kín bên trong nhằm phục vụ quân Pháp khi chiếm đóng tại Bắc Hà.

“Ngày 12/03/1950 Tỉnh uỷ quyết định thành lập Ban cán sự Đảng huyện Bắc Hà”. Ban cán sự đảng Bắc Hà đã nhanh chóng lãnh đạo nhân dân các dân tộc chuẩn bị kháng chiến với tinh thần toàn dân, toàn diện. Ngày 10/9/1950 chiến dịch Lê Hồng Phong màn II khai cuộc. Bộ đội ta từ Nghĩa Đô - Bảo Yên tiến về Bắc Hà. Trải qua nhiều cuộc chiến đấu oanh liệt, trước sức mạnh của bộ đội cùng với lực lượng dân quân du kích địa phương, đồng thời trước sự thất bại của quân Pháp ở mặt trận Đông Khê ngày 18/9/1950, vào hồi 20 giờ ngày 20/9/1950 thực dân Pháp đốt Đồn Bắc Hà bắt đầu tháo chạy, Bắc Hà chính thức được giải phóng”

Như vậy, trong suốt quá trình xâm chiếm thuộc địa tại Bắc Hà, thực dân Pháp đã sử dụng Đồn Bắc Hà là trung tâm hành chính để điều hành toàn bộ hoạt động chính trị, quân sự của cả vùng đồng thời là bàn đạp để đánh chiếm sang phía vùng Hà Giang. Đến năm 1950, huyện Bắc Hà được giải phóng đã chấm dứt chế độ đô hộ của thực dân Pháp tại đây, đồng thời cũng xóa bỏ vai trò của đồn Bắc Hà, mở ra cho nhân dân các dân tộc Bắc Hà một thời kì mới, khẳng định công lao to lớn của Ban cán sự đảng huyện trong việc lãnh đạo nhân dân các dân tộc trong huyện đoàn kết phối hợp cùng bộ đội chủ lực lật đổ bọn tay sai phản động và thực dân Pháp xâm lược, giải phóng quê hương. 

Lô cốt Đồn Bắc Hà

 
Mặt trước Đồn Bắc Hà xưa
 

Hiện tại, các công trình thuộc Đồn Bắc Hà đã bị phá hủy hầu hết, chỉ còn lại một phần trong số các công trình đó như: lô cốt, bể nước ba ngăn ở trung tâm đỉnh đồi; một đường hầm ở phía Nam di tích và hệ thống kè móng bao quanh Đồn. Các công trình này chỉ còn phần tường, hệ thống mái và nền không còn. Một số công trình chỉ còn lại dấu tích của nền móng như: nhà Quan Ba, chuồng ngựa, nhà lính.

Lô cốt ở phía Nam di tích: Đây là công trình nằm phía dưới khu nhà ở trung tâm trên đỉnh đồi. Đứng ở vị trí này có thể quan sát được toàn bộ thung lũng Bắc Hà phía trước. Hiện chỉ còn 3 bức tường, bức tường phía bên phải (phía Đông) không còn. Tường xây giật cấp, tầng 1 rộng hơn để đỡ tường tầng 2. Mỗi mặt tường đều có 2 lỗ châu mai ở tường tầng 1 và có cửa sổ ở tường tầng 2. Lô cốt không còn mái. Cách Lô cốt này không xa có một đoạn hầm đổ bê tông cốt sắt dạng boongke rất kiên cố.

Hệ thống hầm đá của Đồn Bắc Hà

 

Mặt sau đồn Bắc Hà xưa

Hầm có đài quan sát xây liền với tường kè ở bên phải lối lên Đài truyền hình hiện còn giữ được khá nguyên vẹn hình dạng của tầng 1 với hai lối vào cửa chính và nhiều lỗ châu mai trên các vách tường, bên trong chia thành 3 gian. Tường hầm xây kiên cố bằng đá, có giật cấp tường lên tầng 2 nhưng đã toàn bộ phần tường 2 đã bị phá hủy. 

Hệ thống kè: Với địa hình đồi dốc, Đồn Bắc Hà nằm trên đỉnh đồi có độ cao gần 1.000m so với mực nước biển nên có hệ thống kè giật cấp kiên cố và đồ sộ bao quanh toàn bộ các công trình bên trên. Hiện tại, hệ thống kè còn khá nguyên vẹn kéo dài từ phía Tây di tích chạy sang phía Đông và kết thúc ở phía Nam. Tường kè được xây dựng hoàn toàn bởi các tấm đá phiến tự nhiên và thực hiện kỹ thuật dăm đá hoặc trát vữa tại các mạch tường để tạo kết cấu vững chắc. Tường có chân kè hình tam giác để làm trụ đỡ. Đoạn tường kè đồ sộ nhất nằm ở phía Tây di tích có độ dài 63,8m, đỉnh kè cao nhất là 8m. Phía Bắc của di tích chủ yếu là các đoạn kè thấp với bốn bậc kè theo độ thoải của địa hình. 

Tại vị trí trung tâm đỉnh đồi, còn lại một nền móng có diện tích 15mx25m, được xác định là nền móng có diện tích lớn nhất và cũng là vị trí của công trình nhà Quan Ba trong khu Đồn Bắc Hà. Phía trước công trình nhà Quan Ba, bên tả có một bể nước có 3 ngăn ghi số 1928, bên hữu là nền móng của một công trình chưa xác định. Ở đây và khu vực xung quanh có nhiều vụn gạch đỏ và ngói máng cho thấy dấu tích của vật liệu xây dựng tường và mái của các công trình kiến trúc. Tháng 3/2021 UBND huyện Bắc Hà đã phối hợp với Bảo tàng tỉnh Lào Cai lập hồ sơ đề nghị công nhận di tích Đồn Bắc Hà là di tích cấp tỉnh. Tuy chiến tranh đã lùi xa nhưng những dấu tích còn xót lại của Đồn Bắc Hà là minh chứng cho một thời kỳ lịch sử oanh liệt đấu tranh của quân và dân ta trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, góp phần bảo tồn phát huy giá trị di tích và tuyên truyền lịch sử văn hóa địa phương. Sau khi được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Đồn Bắc Hà hứa hẹn sẽ trở thành địa điểm thăm quan du lịch hấp dẫn của nhân dân và du khách khi đến với Bắc Hà.  

Công Huân

Tin tức
Đăng nhập
Designed by VNPT
Thống kê truy cập
  • Đang online: 7
  • Hôm nay: 39
  • Trong tuần: 1,867
  • Tất cả: 829,753